Samen leven doe je samen!

Inclu­sie­ve buurten
Naar het overzicht

‘Houd reke­ning met het feit dat men­sen ver­schil­lend zijn’

Steeds meer men­sen van ver­schil­len­de ach­ter­gron­den stro­men de wij­ken in. Ook psy­chisch kwets­ba­re men­sen. Ggz-instel­lin­gen zijn daar­mee een belang­rij­ke samen­wer­kings­part­ner in de wijk. Hoe kun­nen we samen bij­dra­gen een inclu­sie­ve buurt waar men­sen naar elkaar omkij­ken? Wat is daar­voor nodig? We vroe­gen het Ruth Peet­oom. Jaren­lang was ze pre­di­kant, voor­zit­ter van het CDA en sinds 1 sep­tember is zij de nieu­we voor­zit­ter van de Neder­land­se ggz.

Wat bete­kent bij­dra­gen aan goed samen­le­ven voor u, als voor­zit­ter van de GGZ?

Goed samen­le­ven van­uit het per­spec­tief van de gees­te­lij­ke gezond­heids­zorg bete­kent reke­ning hou­den met het feit dat men­sen ver­schil­lend zijn, ook in men­taal opzicht. En ook dat men­sen met een psy­chi­sche kwets­baar­heid mee kun­nen blij­ven doen in de samen­le­ving. Het zit in din­gen die voor de mees­te men­sen heel gewoon zijn: een betaal­de baan of een soci­aal net­werk. Som­mi­ge men­sen heb­ben hulp nodig om dat te vin­den. Wat mij betreft moe­ten we de maat­schap­pij hel­pen om men­sen die ze niet begrij­pen, te accep­te­ren en aan te moe­di­gen om deel te nemen aan die maat­schap­pij. En stigma’s weg­ne­men waar dat kan. Samen­wer­ken aan een men­taal veer­krach­ti­ge, inclu­sie­ve en vei­li­ge samen­le­ving, zo heb­ben we onze mis­sie geformuleerd.

Ik fiets­te vori­ge week in mijn eigen stad Gro­nin­gen door de Gruno­buurt, waar ik zelf twin­tig jaar gele­den pre­di­kant was. Toen was het een oude wijk met slech­te, maar wel goed­ko­pe hui­zen. Er woon­den veel men­sen met soci­a­le en psy­chi­sche pro­ble­men. Nu is de wijk hele­maal ver­nieuwd. De oude hui­zen zijn gesloopt, de vroe­ge­re buurt­be­wo­ners zijn ver­huisd. De luxe appar­te­men­ten die er nu staan kun­nen zij niet beta­len. Ik vroeg me af waar ze nu wonen, die bewo­ners van toen. Is er in de stad plek voor men­sen zoals zij? Voor mij is dat een ijk­punt van goed samen­le­ven, van bescha­ving, dat dat er altijd is.

Hoe zor­gen we ervoor dat ieder­een zich thuis voelt in zijn/haar wijk?

Het is van groot belang is dat men­sen met psy­chi­sche aan­doe­nin­gen kun­nen wonen in een vei­li­ge wijk met goe­de hui­zen, in een omge­ving die hen helpt over­eind te blij­ven. Het begint ermee dat men­sen je ken­nen en dat je erbij kunt horen. De woon­vorm heeft hier invloed op, de fysie­ke omge­ving, maar ook is het belang­rijk dat er in de wijk ruim­te is voor ont­moe­ting, dat de wijk groen en schoon is, dat er buurt­ini­ti­a­tie­ven wor­den geor­ga­ni­seerd en er een­vou­dig een beroep gedaan kan wor­den op ggz-behan­de­ling, bege­lei­ding en ondersteuning.

Op ini­ti­a­tief van Aedes werd in febru­a­ri 2021 de Actie­agen­da Wonen gepre­sen­teerd, samen met de Neder­land­se ggz, gemeen­ten en de bran­che­or­ga­ni­sa­tie van de woning­cor­po­ra­ties. Deze actie­agen­da is erop gericht om wij­ken leef­baar­der te maken met laag­drem­pe­li­ge ggz. Dat werkt niet alleen pre­ven­tief, maar voor­komt ook opna­me en terug­val. Vol­doen­de pas­sen­de woon­ruim­te voor men­sen met een psy­chi­sche kwets­baar­heid is daar een belang­rijk onder­deel van. Samen­wer­king van alle par­tij­en in het soci­a­le en medi­sche domein die elkaar ken­nen is de sleu­tel tot succes.

Wel­ke bij­dra­ge kan uw orga­ni­sa­tie daar aan leveren? 

Veel zorg­aan­bie­ders in de ggz, beschermd wonen en het soci­aal domein wil­len echt lokaal en regi­o­naal samen­wer­ken om die bete­re zorg te leve­ren. Wij wer­ken actief aan de coa­li­tie van belan­gen­or­ga­ni­sa­ties om cre­a­tie­ve en suc­ces­vol­le voor­beel­den zicht­baar te maken. Een prach­tig voor­beeld is Ruwaard, een wijk in de gemeen­te Oss, waar wijk­be­wo­ners en orga­ni­sa­ties samen oplos­sin­gen beden­ken waar­in men­sen meer voor zich­zelf en voor elkaar kun­nen gaan doen. Dat begon bij bestuur­ders die ver­der keken dan hun eigen orga­ni­sa­tie­be­lang en pri­o­ri­teit gaven aan een geza­men­lij­ke visie. Natuur­lijk zijn er altijd knel­pun­ten die samen­wer­king belem­me­ren, zoals het com­plexe sys­teem van wet- en regel­ge­ving van­uit Zvw, Wmo en Wlz.  Wij blij­ven er daar­om bij het kabi­net op hame­ren dat er een struc­tu­re­le, bekos­ti­ging komt voor inte­gra­le, her­stel­on­der­steu­nen­de  zorg voor men­sen met ern­sti­ge psy­chi­sche problemen.

Via de GGZ wor­den ook kwets­ba­re men­sen in soci­a­le huur­wo­nin­gen geplaats. Soms leidt dat tot over­last. Hoe kun­nen we er samen voor zor­gen dat de leef­baar­heid in de wijk goed blijft? 

Dat is altijd een belang­rijk punt. De oplos­sing begint altijd met een goe­de samen­wer­king, tus­sen wonen, zorg en wel­zijns­part­ners, maar ook met de poli­tie en reclas­se­ring. Dat men­sen elkaar ken­nen en weten te vin­den is essen­ti­eel, juist als er pro­ble­men ont­staan. Als de cli­ënt al een rela­tie heeft met de ggz, is het zaak dat er snel con­tact gelegd kan wor­den met de behan­de­laar om de juis­te inter­ven­tie te kun­nen doen. Is die rela­tie er niet, dan moe­ten hulp­ver­le­ners de ggz snel kun­nen vin­den. Zo wordt de cli­ënt beter gehol­pen en de even­tu­e­le over­last voor de wijk beperkt.

Kent u uit uw eigen omge­ving voor­beel­den van goed samenleven?

Er bestaan mooie metho­des om wij­ken meer inclu­sief te maken. Een gewel­dig voor­beeld vind ik het ini­ti­a­tief van Beter Wonen Utrecht. Hier wer­ken gemeen­ten, woning­cor­po­ra­ties en zorg­aan­bie­ders met elkaar samen om op een eer­lij­ke manier wonin­gen toe te toe­wij­zen aan men­sen die uit­stro­men uit zorg­in­stel­lin­gen. De instel­ling heeft hier­bij de ver­plich­ting om de cli­ënt naar goe­de zorg te bege­lei­den, al dan niet in de eigen instel­ling. Deze instel­lin­gen blij­ven ver­ant­woor­de­lijk voor de aan­ge­mel­de cli­ën­ten en de afge­slo­ten bege­lei­dings­over­een­kom­sten die horen bij de huurovereenkomst.

Die goe­de voor­beel­den ver­der bren­gen, dát moe­ten we doen. Wij doen dat met onze waar­de­net­wer­ken. Daar­in zit­ten men­sen met een ver­schil­len­de ach­ter­grond en diver­se des­kun­dig­he­den bij elkaar. Leren van elkaar, ken­nis delen en inspi­re­ren, daar gaat het om.

Dit arti­kel is afkom­stig uit de nieuws­brief ‘Bij­dra­gen aan goed samen­le­ven — voor pro­fes­si­o­nals’ (decem­ber 2021).