Samen leven doe je samen!

Inclu­sie­ve buurten
Naar het overzicht

Voor­bij de villa’s in het groe­ne Soest doe­men plots de gale­rij­flats van Smits­veen op

Deze week is de pop-upre­dac­tie van Trouw in de wijk Smits­veen in Soest. We doen ver­slag van­uit wat in de volks­mond een pro­bleem­wijk heet, zoe­ken uit hoe het gaat met de wijk, en hoe die voor­uit kan. ‘Ik laat ’s avonds gewoon de hon­den uit, hoor. Je moet angst gewoon niet toelaten.’

“Pro­bleem­wijk?” Johan Knol­le (75) kijkt beden­ke­lijk over zijn gou­den bril en neemt nog een hijs­je van zijn siga­ret ter­wijl zijn Bets (71) de hon­den in hun mand jaagt. De twee wonen al 23 jaar op drie­hoog in een gale­rij­flat in Smits­veen. “Er zijn hier wel pro­ble­men, maar die moet je gewoon niet opzoe­ken”, zegt Bets.

Voor­bij de villa’s in het groe­ne Soest doemt tame­lijk onver­wacht de wijk Smits­veen op. Gro­te gale­rij­flats staan er. Tot zeven hoog, met vol­ge­pak­te bal­kons en tv-scho­tels aan de muur.

“In deze wijk zien we veel rand­ste­de­lij­ke pro­ble­ma­tiek”, zegt soci­aal wer­ker Kees-Jan Schut­te van woning­cor­po­ra­tie Por­taal. Voor zijn baan komt hij ach­ter voor­deu­ren die meest­al geslo­ten blij­ven. “Echt kwets­ba­re groe­pen ver­za­me­len zich hier. Men­sen die een finan­ci­ë­le ont­wik­ke­ling door­ma­ken, ver­trek­ken weer, de rest blijft hier hangen.”

De pro­ble­men die aan hun wijk wor­den toe­ge­schre­ven, rela­ti­ve­ren Johan en Bets – al vijf­tig jaar getrouwd – door een keer goed hun schou­ders op te halen. De trot­se ouders van vier kin­de­ren en tien klein­kin­de­ren laten zich niet snel gek maken. Johan, in plat Amster­dams: “Wij komen uit de Jor­daan, we zijn wel wat gewend”.

Dat er in 2017 een Chi­ne­se man zwaar werd toe­ge­ta­keld en ver­moord in hun flat aan de Weeg­breestraat, daar wor­den ze niet bang van. Eer­der werd al een vrouw ver­moord. Bets: “Ik laat ’s avonds gewoon de hon­den uit, hoor. Je moet angst gewoon niet toe­la­ten.” Johan knikt. “Als hier iets gebeurt, staat er met­een een groep men­sen bui­ten. Dan blij­ven wij gewoon weg. We zijn geen ramptoeristen.”

Bets: “Ik woon pri­ma ach­ter mijn eigen deur. Dit is onze plek”, zegt ze kij­kend naar de tien­tal­len familiefoto’s aan de wand. Een ande­re muur is behan­gen met een foto van een land­schap. “Waar dat is? Geen idee. Gekocht bij de Lidl. Als we er geweest waren, waren we rijk.”

Over­last in de flat is er wel. Zoals van de nieu­we bewo­ner wiens kat op alle bal­kons ‘piest en schijt’ en de jon­ge­ren die de gale­rij volk­rij­ten. En de geluids­over­last tij­dens de rama­dan. “Maar ik wil niet dis­cri­mi­ne­ren, want we zijn goed met ieder­een”, zegt Johan met­een. Bets: “De Soma­li­ërs van hier­bo­ven noe­men me mama en oma, ze kun­nen altijd bij ons terecht”. Johan: “En toen ik in het zie­ken­huis lag, kwam een Turk­se buur­vrouw bij ons schoon­ma­ken. Mijn slaap­ka­mer is nog nooit zo schoon geweest.”

Zelf doen ze dan ook genoeg. Johan is lan­ge tijd ser­vi­ce­mon­teur geweest. Zijn gro­te gereed­schaps­kist mag ieder­een lenen. Wie niet han­dig is, helpt hij. “Ik doe het abso­luut niet voor geld, maar men­sen bren­gen ons wel vaak lek­ke­re dingen.”

Bets is meer van ‘het soci­a­le’. “Ik orga­ni­seer­de kof­fie­och­ten­den, in decem­ber zet ik altijd een leu­ke kerst­boom voor de flat en ik denk altijd met de gemeen­te mee over de wijk”, zegt ze ter­wijl ze hond Pep­per aait.

‘Goe­de buren, fij­ne flat’

Ondanks men­sen als Johan en Bets gaan wij­ken zoals Smits­veen ach­ter­uit, con­clu­deer­den onder­zoe­kers in een rap­port geschre­ven in opdracht van woning­cor­po­ra­tie­koe­pel Aedes. De soci­a­le huur is het exclu­sie­ve domein gewor­den van huis­hou­dens ‘met een vlek­je’, staat in het rap­port. Al die kwets­ba­re men­sen, van licht ver­stan­de­lij­ke gehan­di­cap­ten tot men­sen uit de ggz en sta­tus­hou­ders, kun­nen amper voor zich­zelf zor­gen, laat staan de buren helpen.

Soest is zich van het pro­bleem bewust. Samen met part­ners als woning­cor­po­ra­tie Por­taal pro­beert de gemeen­te de leef­baar­heid in Smits­veen op te krik­ken. Voor aller­lei pro­jec­ten trok Soest in 2017 een­ma­lig 1,5 mil­joen euro uit, plus 200.000 euro per jaar. Veel van de ini­ti­a­tie­ven staan nog in de stei­gers, zoals een gro­te speel­tuin die nu wordt aangelegd.

Eens in de zoveel tijd wordt een flat gere­no­veerd. “Dit is de eli­te­flat”, zegt Johan. “Sinds 2010 heb­ben we een nieu­we keu­ken en bad­ka­mer.” Bets: “Het uit­zicht is mooi en de men­sen zeg­gen ons gedag”.

Ver­hui­zen, daar denkt het paar niet aan. Al hele­maal niet naar de over­kant, naar een van de flats aan de Smits­weg. “Dat is cha­os”, zegt Johan. Vol­gens het echt­paar kam­pen de bewo­ners van die flat met nog meer armoe­de. Veel men­sen moe­ten er naar de Voedselbank.

Bets knikt en loopt naar de keu­ken, want vol­gens Johan moe­ten de sper­zie­bo­nen op het vuur. Onder­weg wijst ze naar de deur­mat die zij regel­de voor haar flat­ge­no­ten. ‘Goe­de buren, fij­ne flat’ staat erop.

Wat doet de pop-up redac­tie in Soest?
Onder­zoe­kers con­clu­deer­den deze week dat de leef­baar­heid in arme wij­ken hard ach­ter­uit­gaat. Woning­cor­po­ra­ties vre­zen dat de ‘pro­bleem­wijk’ van wel­eer terug­komt als er niet snel actie wordt onder­no­men. De wij­ken zijn een ver­za­mel­punt gewor­den voor aller­lei kwets­ba­re groe­pen men­sen, onder meer ver­oor­zaakt door bezui­ni­gin­gen in de zorg en bij gemeen­ten. Hier­door voe­len men­sen zich onvei­li­ger in zoge­noem­de ach­ter­stands­wij­ken, en neemt de onrust toe. De wij­ken blij­ken een gewild doel­wit van criminelen.

Smits­veen in Soest is zo’n wijk waar niet alles goed gaat, om het zacht uit te druk­ken. Een wijk waar bewo­ners over­last erva­ren en de armoe­de vrij hoog is. Het is een wijk waar de gemeen­te met aller­lei ini­ti­a­tie­ven pro­beert om de buurt erbo­ven­op te hel­pen, maar bewo­ners en woning­cor­po­ra­tie Por­taal mer­ken dat dit nog niet (altijd) lukt.

Bron: Trouw