Samen leven doe je samen!

Opga­ven van woningcorporaties
Naar het overzicht

Zet een rem op de inves­teer­ders die wonin­gen wegkapen

Om zit­ten­de cor­po­ra­tie­huur­ders in grond­ge­bon­den wonin­gen een start te geven op de koop­markt, krij­gen ze de kans om hun woning onder bepaal­de voor­waar­den te kopen (…). Zo staat te lezen in het nieu­we regeer­ak­koord. Vol­gens Daniel Koer­huis (VVD) is het ‘de oplos­sing om de vast­zit­ten­de woning­markt los te trek­ken’. Maar daar denkt Ronald Fran­ken, mana­ger Stra­te­gie bij Por­taal, heel anders over. ‘De woning­markt zit vast omdat er geen goe­de door­stro­ming moge­lijk is en er te wei­nig wonin­gen zijn’, aldus Fran­ken. ‘Dat los je niet op met het recht om je huur­wo­ning te kopen.’

Om te begin­nen wil Fran­ken iets recht zet­ten: ‘Laten we stop­pen met spre­ken over een woning­markt. Als iets de afge­lo­pen jaren dui­de­lijk is gewor­den dan is het dat je de volks­huis­ves­ting niet moet bena­de­ren als een markt. Een dak boven je hoofd is een basis­be­hoef­te. Markt­wer­king cre­ëert een onge­lijk speel­veld voor star­ters, men­sen met lage­re inko­mens, men­sen zon­der eigen ver­mo­gen of men­sen die gewoon wil­len wonen en niet de ken­nis heb­ben om hun woning te zien als inves­te­rings­pro­ject. Waar Koer­huis zegt: ‘de woning­markt zit vast’, is de wer­ke­lijk­heid veel schrij­nen­der. De volks­huis­ves­ting zakt door zijn fun­da­men­ten en voor een basis­be­hoef­te als een betaal­baar dak boven je hoofd wordt voor velen niet meer gezorgd’ bena­drukt hij.

Fran­ken is het er mee eens dat er snel iets moet gebeu­ren. Vol­gens hem ligt een deel van de oplos­sing ech­ter in het op gang bren­gen van door­stro­ming: ‘Hier­mee cre­ëer je ruim­te voor star­ters en ande­ren die naar­stig op zoek zijn naar een betaal­ba­re woning. Her­ver­de­len van de wonin­gen, zoals Koer­huis voor­stel met het ‘right to buy’ van een soci­a­le woning, leidt niet tot door­stro­ming. Daar­voor moe­ten er wonin­gen aan het mid­den­seg­ment wor­den toe­ge­voegd. Op dit moment zijn er te wei­nig wonin­gen over de gehe­le breed­te, maar voor­al ook in het mid­den­seg­ment. Daar waar je de mees­te door­stro­ming bereikt. Het nieu­we kabi­net heeft geluk­kig het licht gezien om daar dan ook vol op in te zet­ten. 100.000 wonin­gen per jaar erbij is een goe­de stap.’

‘Nog veel belang­rij­ker, maar com­plexer: deze wonin­gen die we bij­bou­wen moe­ten ook bereik­baar wor­den. Bereik­baar voor huur­ders uit de soci­a­le huur die, omdat ze een hoger inko­men heb­ben gekre­gen, graag iets wil­len kopen. Het moet bereik­baar zijn voor star­ters met een mid­den­in­ko­men of ande­ren die nog wei­nig ver­mo­gen heb­ben opge­bouwd. Dit brengt door­stro­ming opgang en levert een vrije woning voor de soci­a­le huur op. Maar wat je op dit moment ziet is dat huis­ei­ge­na­ren met de over­waar­de van hun eigen woning veel meer kan­sen heb­ben om een ande­re woning te bemach­ti­gen. Door de his­to­risch lage ren­te en de stij­gen­de hui­zen­prij­zen zit­ten we in een spi­raal die leidt tot steeds meer over­bie­den. Daar­door heb­ben men­sen met een eigen ver­mo­gen, of met ouders met eigen ver­mo­gen, veel meer kan­sen. De twee­de­ling in de volks­huis­ves­ting is daar­mee scha­de­lijk voor de hele samenleving.’

‘Daar­naast heb­ben de afge­lo­pen kabi­net­ten, met minis­ter Blok voor­op, jaren­lang bui­ten­land­se inves­teer­ders gesti­mu­leerd om Neder­land­se wonin­gen opko­pen. Hier­door zijn we zelfs beland op het punt dat je, zelfs met eigen ver­mo­gen, wei­nig kan­sen hebt om een nieu­we woning te kopen. Er zijn tal van voor­beel­den waar wonin­gen voor meer dan een ton boven­op de vraag­prijs rich­ting een bui­ten­land­se inves­teer­der gin­gen. Die­zelf­de woning werd ver­vol­gens voor een hoge huur verhuurd.’

‘Het nieu­we kabi­net geeft aan de mid­den­huur te wil­len regu­le­ren. Dat is een goe­de stap. Ech­ter als het kabi­net en Koer­huis nog echt iets voor de “woning­markt” wil­len doen, dan moet ervoor gezorgd wor­den dat men­sen met de mid­den­in­ko­mens een nor­ma­le koop­wo­ning uit het nor­ma­le koop­aan­bod kun­nen bemach­ti­gen. Bij­voor­beeld door te begin­nen om een rem te zet­ten op de inves­teer­ders die de wonin­gen voor hun neus weg­ka­pen en niks aan waar­de toe­voe­gen. Ook het beper­ken van de hypo­theek­ren­te aftrek zal hel­pen om de als­maar stij­gen­de koop­prij­zen terug te drin­gen. En juist dat zal het vlieg­wiel zijn om de woning­markt weer los te trekken’

Dit arti­kel is afkom­stig uit de nieuws­brief ‘Bij­dra­gen aan goed samen­le­ven — voor pro­fes­si­o­nals edi­tie 2’ (febru­a­ri 2022).