Samen leven doe je samen!

Samen­wer­king
Naar het overzicht

Drie pran­gen­de vra­gen: hoe gaat de bouw­we­reld de corona­cri­sis overleven?

Door de corona­cri­sis kon­den we ze niet samen aan tafel krij­gen, maar leg­den ze wel drie pran­gen­de vra­gen voor. Aan het woord Maxi­me Ver­ha­gen, voor­zit­ter van Bou­wend Neder­land en Mar­lies Krol, direc­teur vast­goed pro­jec­ten van Por­taal. Hoe gaat de bouw­we­reld de corona­cri­sis overleven?

Wat merkt u nu al in de sec­tor (of in spe­ci­fie­ke onder­de­len ervan) van de corona­cri­sis? Ziet u bij­voor­beeld ver­schil­len hier­in (regi­o­naal of bepaal­de bedrijven)?

Maxim Ver­ha­gen
“Eind maart heb­ben we een enquê­te uit­ge­zet onder onze ach­ter­ban en gevraagd wat de impact van het coro­na­vi­rus is op hun bedrijf. Hier­uit kwam naar voren dat bij 63% van de 826 res­pon­den­ten het werk gedeel­te­lijk stil­ge­val­len is. Hier­door zal drie­kwart van hen min­der omzet heb­ben en bij­na ieder­een ziet een daling van tus­sen de 21 en 50% van het aan­tal nieu­we offer­te­aan­vra­gen. Bij­na 40% van de onder­ne­mers vraagt bij gelijk­blij­ven­de omstan­dig­he­den tege­moet­ko­ming voor de loon­kos­ten aan om mede­wer­kers in dienst te kun­nen hou­den. Voor­al de mid­del­gro­te bouw- en infra­be­drij­ven draai­en in maart en april min­der omzet ten opzich­te van dezelf­de peri­o­de vorig jaar. Dit loopt uit­een van 11 tot 30% en komt nog boven­op mis­ge­lo­pen omzet door stik­stof en PFAS. Ook heb­ben leden last van een dalen­de werk­voor­raad en pro­jec­ten die stil­val­len. Werk voor woning­cor­po­ra­ties, net­be­heer­ders en par­ti­cu­lie­ren valt het vaakst stil. Ook de beschik­baar­heid van bouw­ma­te­ri­a­len als hout, iso­la­tie en staal staat onder druk.”

Mar­lies Krol
“De afge­lo­pen 4 weken heb­ben wij hard gewerkt om de werk­zaam­he­den zoveel moge­lijk door te laten gaan. Hier zet­ten wij actief op in, omdat de vori­ge cri­sis nog vers in ons geheu­gen ligt. Daar­bij han­te­ren we het pro­to­col ‘samen vei­lig door­wer­ken’ en de richt­lij­nen van het RIVM om de vei­lig­heid van onze huur­ders, mede­wer­kers en mede­wer­kers van onze bouw­part­ners te waar­bor­gen. Dat dit niet over­al en altijd even mak­ke­lijk gaat en dat dit ver­tra­gend werkt, is een feit. Tege­lij­ker­tijd zie ik ook veel inven­ti­vi­teit en cre­a­ti­vi­teit bij ieder­een. Dat leidt tot mooie ini­ti­a­tie­ven om de wer­ken in uit­voe­ring én in voor­be­rei­ding door te laten gaan. Zelfs huis­be­zoe­ken gaan digi­taal om de huur­ders goed te infor­me­ren over de werk­zaam­he­den en met de juis­te voor­zorgs­maat­re­ge­len kun­nen we indi­vi­du­eel een rond­lei­ding geven door een modelwoning.

Wel zien we dat bij­voor­beeld net­werk­be­heer­ders terug­hou­dend zijn om werk­zaam­he­den in bewoon­de wonin­gen te ver­rich­ten. Dat is jam­mer, omdat daar­door ook ande­re werk­zaam­he­den soms uit­ge­steld moe­ten wor­den, net als pre­ven­tief onder­houd aan instal­la­ties. Door het pro­to­col en de richt­lij­nen van het RIVM zien we ook dat onze bouw­part­ners niet met alle werk­zaam­he­den door kun­nen en dat de beschik­baar­heid van bouw­ma­te­ri­a­len en instal­la­tie­on­der­de­len onder druk staat.”

Wat kun­nen de gevol­gen zijn op de kor­te­re en lan­ge­re ter­mijn, als we nu geen maat­re­ge­len nemen; wel­ke maat­re­ge­len moeten/kunnen dat zijn?

Maxim Ver­ha­gen
“Het Eco­no­misch Insti­tuut voor de Bouw (EIB) publi­ceer­de op vrij­dag 3 april een sce­na­rio wat er op kor­te en lan­ge­re ter­mijn zou kun­nen gebeu­ren met de sec­tor als we niks doen. Het EIB schrijft dat de Neder­land­se bouw­sec­tor dan voor de der­de keer in twaalf jaar tijd in een cri­sis dreigt te belan­den. Maar dat is natuur­lijk het laat­ste wat ik wil laten gebeu­ren. Het zou een gemis­te kans zijn als we de bouw- en infra­sec­tor niet aan het werk kun­nen hou­den voor Neder­land. Uiter­aard staat de vei­lig­heid daar­bij voor­op. Samen kun­nen we deze cri­sis over­win­nen. Ik roep opdracht­ge­vers dan ook op om daar waar dat vei­lig kan het werk door te laten gaan en zo moge­lijk zelfs naar voren te halen. Met dit pro­to­col kan dat nu ook. Ik vind het goed om te zien dat veel opdracht­ge­vers dit pro­to­col al onder­steu­nen. Laat de motor van de eco­no­mie niet hele­maal afslaan en laat ons al de wonin­gen, mobi­li­teit en ver­duur­za­ming rea­li­se­ren waar Neder­land om zit te springen.”

Mar­lies Krol
“Er wordt vol­op over gespe­cu­leerd wat de gevol­gen kun­nen zijn. Dit is uiter­aard sterk afhan­ke­lijk van een aan­tal fac­to­ren die we niet alle­maal zelf in de hand heb­ben. Wat we nu moe­ten doen is de juis­te vei­lig­heids­maat­re­ge­len nemen en door­gaan met de werk­zaam­he­den. Voor­al niet stop­pen. De opga­ve voor ons als cor­po­ra­tie is onver­an­derd groot, zowel om nieu­we wonin­gen te bou­wen als het onder­hou­den en ver­duur­za­men van ons bezit. Nu stop­pen zou desa­streus zijn, het duurt jaren voor­dat we weer op stoom zijn. Wat we moe­ten doen is samen met onze bouw­part­ners de schou­ders eron­der zet­ten en als het ergens dreigt te stok­ken, dan zoe­ken we moge­lijk­he­den om (in aan­ge­pas­te vorm) de trein rij­dend te hou­den. Belang­rijk hier­bij is dat we niet gedwars­boomd wor­den door onno­dig ver­tra­gen­de maat­re­ge­len en capa­ci­teits­ge­brek. Juist nu kan de (gemeen­te­lij­ke) over­heid faci­li­te­rend zijn met finan­ci­ë­le tege­moet­ko­min­gen, een effi­ci­ënt ver­gun­nin­gen­pro­ces en vol­doen­de, betaal­ba­re bouwlocaties.”

Wat moe­ten we voor­al (blij­ven) doen om de bouw op gang te hou­den? Wat zou de over­heid hier­in kunnen/moeten doen?

Maxim Ver­ha­gen
“Aller­eerst roep ik alle bou­wers van Neder­land op om te blij­ven wer­ken vol­gens het pro­to­col ‘Samen vei­lig door­wer­ken’. Ik heb door­lo­pend con­tact met alle bewinds­lie­den die betrok­ken zijn bij de bestrij­ding van het coro­na­vi­rus. Bij hen merk ik de inten­tie om de bouw en infra­sec­tor aan de gang te hou­den. In deze con­struc­tie­ve gesprek­ken bena­druk ik dat we voor­al moe­ten zor­gen dat de bouw en infra­sec­tor vei­lig aan het werk blijft en dat hun liqui­di­teits­po­si­tie niet ver­der onder druk komt. De over­heid kan ons hier­bij hel­pen door de Tij­de­lij­ke Nood­maat­re­gel Over­brug­ging voor Werk­be­houd (NOW) beter toe­gan­ke­lijk te maken voor getrof­fen bouw- en infra­be­drij­ven. Te zor­gen dat pro­jec­ten waar moge­lijk vei­lig door­gang kun­nen vin­den. Cou­lant om te gaan met opge­no­men boe­te­clau­su­les bij moge­lij­ke ver­tra­gin­gen als gevolg van het coro­na­vi­rus, en door bank­ga­ran­ties ach­ter­we­ge te laten en zorg te dra­gen voor tij­di­ge of ver­snel­de beta­ling van fac­tu­ren. Maar voor­al door werk­zaam­he­den die al gepland staan zo veel moge­lijk naar voren te halen en ver­gun­nin­gen te blij­ven afgeven.

Boven­al heb­ben we behoef­te aan een Del­ta­plan voor de Neder­land­se eco­no­mie. Een plan met gerich­te inves­te­rin­gen in belang­rij­ke ambi­ties van het kabi­net op het gebied van woning­bouw, bereik­baar­heid en duur­zaam­heid. Deze gel­den kun­nen zor­gen voor tien­dui­zen­den extra hui­zen, ver­duur­za­ming van de woning­voor­raad en de infra­struc­tuur die daar bij hoort. Dit inves­te­rings­plan zou dat wat mij betreft ook inhou­den dat de ver­huur­ders­hef­fing niet wordt gehe­ven en de cor­po­ra­ties ook voor de mid­den­huur kun­nen bou­wen, zon­der dat daar de markt­toets plaats­vindt. Zo hou­den we de ambi­ties van het kabi­net op deze ter­rei­nen in het zicht. Gro­te publie­ke opdracht­ge­vers als Rijks­wa­ter­staat en het Rijks­vast­goed­be­drijf maar ook woning­bouw­cor­po­ra­ties bij­voor­beeld kun­nen hier­in het voor­touw nemen. Want alleen samen kun­nen we de gevol­gen van het coro­na­vi­rus zo veel moge­lijk indammen.”

Mar­lies Krol
“Een dui­de­lijk ver­haal van Maxim. Wij wil­len graag het voor­touw nemen en door­gaan met onze bouw­pro­jec­ten. Dat doen we dan ook. Wij zijn nog vol­op in de voor­be­rei­ding en uit­voe­ring van onderhoud‑, nieuw­bouw- en reno­va­tie­pro­jec­ten. Maar, de hui­di­ge tijd en (de gevol­gen van) de maat­re­ge­len vra­gen wel veel van ieders flexi­bi­li­teit: van zowel onze huur­ders, onze mede­wer­kers, onze bouw­part­ners en de gemeen­te­lij­ke en lan­de­lij­ke overheid.

En wat kan de over­heid doen? Ten eer­ste kan de over­heid ervoor zor­gen dat er meer betaal­ba­re bouw­lo­ca­ties komen, zodat wij meer betaal­ba­re wonin­gen kun­nen bou­wen. De grond- en plan­kos­ten zijn nu vaak te hoog. Ten twee­de moet het ver­gun­nin­gen­pro­ces effi­ci­ën­ter en heb­ben wij last van ver­ou­der­de wet- en regel­ge­ving, waar­door we niet snel genoeg kun­nen bou­wen. En, ten der­de moet de ver­huur­ders­hef­fing wor­den afge­schaft. Nu ver­dwijnt drie maan­den huur per jaar in de staats­kas. Dit is geld van onze huur­ders en dat kun­nen wij nu niet gebrui­ken voor onder­houd, woning­ver­be­te­ring en nieuw­bouw. Erger, om dit te kun­nen doen zijn we genood­zaakt om de huren te ver­ho­gen. Stop­pen dus met de verhuurdersheffing.

Met deze maat­re­ge­len kun­nen we snel­ler door met ver­be­te­ren en ver­duur­za­men van ons bestaand bezit en de nood­za­ke­lij­ke nieuw­bouw op stoom hou­den en blij­ven de huren bereik­baar voor onze doel­groep. Zo hel­pen we een bouw­cri­sis voor­ko­men en een woon­cri­sis op te lossen.”

Bron: Por­taal